ابن سینا یا پورسینا حسین پسر عبدالله متولد سال ۳۷۰ هجری قمری و در گذشته در سال ۴۲۸ هجری قمری، دانشمند و پزشک و فیلسوف بود. نام او را ابن سینا، ابوعلی سینا، و پور سینا گفته‌اند. در برخی منابع نام کامل او با ذکر القاب چنین آمده: حجةالحق شرف‌الملک شیخ الرئیس ابو علی حسین بن عبدالله بن حسن ابن علی بن سینا البخاری. وی صاحب تألیفات بسیاری است و مهم‌ترین کتاب‌های او عبارت‌اند از شفا در فلسفه و منطق، و قانون در پزشکی.

آثار پورسینا : پزشکی

* قانون
* الادویة القلبیه
* دفع المضار الکلیه عن الابدان الانسانیه
* قولنج
* سیاسة البدن وفضائل الشراب (احتمالا بلکه مظنونا منظور خمر حرام نیست.به مقالهٔ دوم کتاب فیلسوف شهید شیعه ابوعلی سینای خراسانی رجوع شود)
* تشریح الاعضا
* الفصد
* الاغذیه والادویه

کتاب قانون یک دایره المعارف پزشگی است که درآان تمام مبانی اصلی طب سنتی مورد بحث قرار کرفته‌است

مانند :مبانی تشریح/آناتومی/ مبانی علامت شناسی/سمیولوژی/داروشناسی وداروسازی و نسخه نویسی/فارماکولوژی/وغیره.

کتاب قانون در سال ۱۳۶۰ توسط مرحوم شرفکندی (ماموستا هژار) از زبان عربی به زبان فارسی امروزی ترجمه شد وتوسط انتشارات سروش منتشرگردید وتاکنون چندین بار تجدید چاپ شده‌است.

کتاب قانون در دانشگاه‌های اروپایی وآمریکایی تا دو قرن پیش مورد استفاده پزشکان بوده وبه اکثر زبانهای دنیا ترجمه شده‌است و بعد از انجیل بیشترین چاپ را داشته‌است. افلاطون مغز و قلب و کبد را از اعضای حیاتی بدن انسان ذکر کرده بود و لذا این اعضارا مثلث افلاطون (تریگونوم پلاطو) مینامیدند.ابن سینااعلام نمود که دوام وبفائ نسل انسان وابسته به دستگاه تولید مثل است ولذا جمع چهار عضو مذکور را مربع ابن سینا (کوادرانگولا اویسینا) نامیدند. وی همچنین علاقه مند به تاثیرات اندیشه بر جسم بود و آثاری نیز در باب روانشناسی دارد.

پی نوشت: تنها گزیده ای کوتاه از پزشکی پورسینا نقل شده است.

منبع: ویکی پدیا (این سینا)

نوشته های همسو

• 16, ژوئن, 2010 -- عیدماه / جشن مردگان
• 18, می, 2010 -- بزرگداشت عمر خیام
• 27, آگوست, 2010 -- فراخوان : روز جهانی وبلاگ نویسی
• 5, آگوست, 2010 -- الهام : جشن های ملّی و مذهبی
• 3, آگوست, 2010 -- برای او که . . .

ارسال نظر سریع | مشاهده‌ 3 نظر دیگر

وقتي كه اين عنوان (« نیمه ی شعبان و تقابل جشن های ملّی و مذهبی » )  رو ديدم فهميدم كه ميتونه نوشته اي جالب باشه و وقتي خوندمش ديدم كه با نوشته ها و هدف دسته مناسبتهاي اينجا (گوكلا) مرتبط  هست به نوعي.

و از ايشون اجازه انتشار اين نوشته رو در گوكلا گرفتم كه ايشان با شرط اينكه به نوشته اصلي لينك بدم موافقت كردند . (البته اگر ايشان شرط هم نميگذاشتند من خودم اينكار رو ميكردم همانند پيش از اين و رعايت حقوق نويسنده اصلي از شرايط اصلي من است، اگر شما نوشته اي در گوكلا سراغ داريد كه از خودم نيست ولي منبع ندارد بهم خبر بديد تا اصلاح شود)

اگر از كساني هستيد كه به جشن­ ها و مناسبتها (ملي يا مذهبي) اهميت ميديد اين نوشته رو بخونيد

توجه : تاكيدها (جملات پرنگ شده Bold)   + لينكهاي كلمه اي + قرمز كردن برخي جملات از من است .

الهام:

نیمه ی شعبان نزدیکه و خیلی از مردم به جنب و جوش افتادن؛ چراغونی میکنن، توی خیابون فرش پهن میکنن، شربت و شیرینی پخش میکنن، خلاصه تقریباً همه مشغول به کارن تا مراسم این روز به خوبی و بهتر از همیشه برگزار بشه ولی…

وقتی توی خیابون میرم، وقتی تلویزیون میبینم یا حتی وقتی توی نت میچرخم، با دیدن این تلاش ها و تکاپوها از خودم میپرسم؛ آیا این مردم واقعاً خوشحالن؟ یا این که وانمود میکنن خوشحالن؟ اصلاً میدونن واسه چی خوشحالن؟ و از این قبیل.

از خودم میپرسم؛ آیا اینها واقعاً همون مردمی هستن که وقتی عید میشه، حتی یه گلدون هم جلوی پنجره ی اتاقشون نمیذارن؟ آیا این مردم موقع عید هم همین قدر شادن؟ یا وانمود میکنن شادن؟ اصلاً میدونن واسه چی نوروز رو جشن میگیرن؟ و باز هم از این قبیل.

این سؤالات توی ذهن من ادامه پیدا میکنن تا برسن به بقیه ی جشنهای ملّی و میهنی و در مقابلش تعداد انگشت شماری جشن مذهبی و تعداد فراوانی عزاداری مذهبی به یادم میاد.

ولی، چرا؟ چرا ما به عنوان یه ایرانی آگاهی چندانی از گذشته و پیشینه ی خودمون و مراسم اون نداریم ولی شبانه روز درگیر اعیاد اندک و عزاداریهای پی در پی مذهبی هستیم؟

مگه مراسم مذهبی با مراسم میهنی در تضاد با هم هستن؟

مگه اسلام دینیه که از ما میخواد هویت ملّی و خاک خودمونو فراموش کنیم و فقط مسلمان باشیم؟!

من که همچین چیزی تا حالا نشنیدم و اگه شما هم دینی پیدا کردین که اینو ازتون میخواد، اون دین رو بریزین توی توالت، سیفون رو هم بکشین.

چرا اکثریت قریب به اتفاق این مردم فراموش کردن که اوّل ایرانی به دنیا میان و بعد از گذروندن سن بلوغ و با گفتن شهادتین مسلمان میشن؟

مگه این مردم نمیدونن مسلمان بودن به واسطه ی داشتن پدر و مادر مسلمان نزد خداوند مطرود و مردوده و پذیرفته نیست و پذیرفتن اسلام باید با آگاهی کامل و پس از تحقیق کافی انجام شده باشه؟

چرا ما نه در مورد اسلام تحقیق میکنیم و نه در مورد ایران؟

چرا فراموش میکنیم که هر دوی اینها شایسته ی تحقیق و آگاهی هستن؟ و صدها چرای دیگه.

البته نقش دولت و حکومت فعلی کشورمون توی این تحریف ها و افراط ها کاملاً روشن و غیر قابل انکاره، ولی همه ی تقصیرها رو نمیشه گردن اون ها انداخت.

پس ما چی؟ هیچ وقت گوشه ی ذهنمون متوجه این سؤال نشده که؛ ما کی بودیم؟ چرا الآن اینجاییم؟ گذشتگانمون چی برامون به ارث گذاشتن؟ در مقابل اجدادمون چه وظیفه ای داریم؟ تا حالا شده به خودمون زحمت خوندن یکی دو تا کتاب یا سند تاریخی بدیم تا بفهمیم در گذشته در کشور ما چه اعیاد و مراسمی برگزار میشده و حالا چی ازشون باقی مونده؟ و …

این روزها مسائل مذهبی اینقدر با شبهه و بدعت آمیخته شدن که مردم در خیلی از موارد به حماقت و بلاهت[1] میفتن. توضيحات الهام در انتهاي نوشته است

اینجا هم نمیشه همه ی تقصیر رو به گردن مردم انداخت، چرا که دین و بخصوص مذهب، از قویترین کانال هایی هستن که میشه از طریق اون ها ملتی رو تحت سیطره و اختیار درآورد، یعنی همین کاری که الآن داره میشه و قرن ها قبل در اروپا هم انجام میشد، با این تفاوت که اروپایی ها به مرور یاد گرفتن هم ملّی باشن و هم مذهبی[2] ولی ما هنوز اندر خم همون کوچه ایم.

دلم میخواد به همه ی اون هایی که به خاطر اسلام خیلی چیزهای حلال رو به خودشون حرام میکنن یا حتی چنان در شبهه و وهم میفتن که فکر میکنن هر گونه شادی و جشن حتی بادبادک بازی و بانجی جامپینگ[3] حرامه، بگم؛ به خودتون بیاین.

تا کی میخواین توی زندگی ضجر بکشین؟

کجای دین اسلام گفته شده ریاضت بکشین؟ ما که هندو یا مرتاض نیستیم. حالا که تعطیلات رسمی کشور ما محدود شده به عزاداریهای مذهبی، آیا ما هم باید خودمون محدود به همین چارچوب بکنیم؟ آیا شادی کردن و جشن گرفتن از نظر اسلام حرامه؟ آیا هر نوع شادی و بزم مصداق لهو و لعب پیدا میکنه؟

آیا قاشق زنی، کوزه شکستن، فال گوش ایستادن، سمنو و آش پختن، سبزه گره زدن و امثال اون گناهه؟ از خودتون پرسیدین چرا در طی این سال ها این مراسم کمرنگ شدن؟ آیا از خودتون پرسیدین شما چه نقشی در این امر داشتین؟ اصلاً براتون مهم هست که چی داره به سر هویتمون میاد؟دور از ذهن نیست که همین مراسم کوچیک و ابتدایی ملّی هم در سال های آینده فراموش بشن.

از خودتون پرسیدین اگه فردای روزگار بچه های شما از شما بپرسن با ارثیه ی میهنی من چه کردی، چه جوابی دارین بهشون بدین؟ میخواین بگین هرچی از گذشته در ایران بود، حرام بود و انداختمش دور؟ یا میگین عرضه ی شناخت و نگهداریشو نداشتم از بین رفت؟ یا حتی بدتر از اون، میخواین بگین؛ عزیزم در مورد چی حرف میزنی… واویلا…

باور کنین هیچ تناقضی بین جشن سده، چهارشنبه سوری، نوروز، … و اسلام نیست و اگر هم باشه، از ناآگاهی و بدمسلمانی ماست.

اگه مراسم مذهبی برای خودشون فلسفه و ثواب دارن[4]، قطعاً مراسم میهنی ما هم دلایل و پشتوانه های محکم و مستدلی دارن، دلایلی که 2500 سال این کشور و مردمش رو با غرور و افتخار پابرجا نگه داشتن.

اگر قراره مسلمان باشیم، اسلام نباید چیزی از افتخارات و داشته های ما کم کنه، بلکه باید به اون اضافه کنه و حتی خودش هم تکمیل بشه[5].

در این جا ذکر یه نکته رو ضروری میدونم، نکته ای باعث شد چندتا از دوستان توی فریادی که نوشتم، دچار سوء تفاهم بشن و اون؛ اولویت هاست. دلیل اصلی این امر ناآگاه بودن ما به اولویت هاست. نمیدونم چرا بعضیها اصرار دارن شدیداً مسلمان باشن ولی اشتیاقی برای ایرانی بودن ندارن! تعادل برقرار کردن بین ایرانی بودن و مسلمان بودن کار سختی نیست، فقط کمی هشیاری میخواد! لزومی نداره یکی رو بر دیگری برتری بدیم یا یکی رو فدای دیگری کنیم.

متأسفانه باید اینجا مجدداً نقش حکومت رو در این قضیه یادآور بشم، چرا که دولتمردان این کشور این طور فکر نمیکنن و به روشنی سعی میکنن فرار از هویت ایرانی و پذیرش مسلک عرب مآبانه رو به خورد این مردم بدن. البته بحث در این مورد قطعاً خیلی طولانی خواهد بود و من نه امروز و نه هیچ وقت دیگه نمیخوام در موردش صحبت کنم. بلکه روی صحبت امروز من «ما» هستیم، «ما» مردمی که اسماً مسلمان هستین و با ناآگاهی هامون داریم تیشه به ریشه ی هویتمون میزنیم.

«ما» مردمی که به خاطر ثواب، سینه می زنیم، قربانی میکنیم، چراغانی میکنیم، خیرات میکنیم ولی به همون اندازه قاشق زنی نمیریم، از روی آتش نمیپریم، آجیل مشکل گشا پخش نمیکنیم و الی آخر. انگار که داریم با همه معامله میکنیم، اونجا با خدا و به بهانه ی ثواب و اینجا چون طرف معامله وجدان و وطنمونه، انگار زورمون میاد یا طمع میکنیم، شایدم از زیر بار مسئولیتی که اجدادمون روی دوشمون گذاشتن، فرار میکنیم. یعنی هرجا که سود و معامله ای در کار نبود، باید به سادگی از کنارش رد بشیم؟

ولی بیخبریم از این که در این معامله سراسر ضرر کردیم. دقت نمیکنیم که میشه یه ایرانی تمام عیار بود، با نام پارسی و هویت ایرانی، و در عین حال، مسلمان هم بود.

باور کنین کسانی که طی 8 سال جنگ در جبهه ها شهید شدن، به خاطر اسلام کشته نشدن، بلکه به خاطر خاک وطن و عرق میهنیشون کشته شدن.

اصلاً کدوم اسلام؟ کدوم دفاع[6]؟

دفاع از اسلام در برابر مسلمانان عراقی؟!؟ دفاع از اسلام در برابر اسلام؟!؟ دفاع از شیعه در برابر شیعه؟!؟ چه خطری اسلام رو تهدید میکرد؟!؟ مگه ایران هنوز به بنی عباس و بنی امیه باج و خراج میده که قلمرو اسلام با حمله ی اعراب به خطر بیفته؟! البته شاید پشت پرده منافعی از ایران نصیب کسان خاصی از دنیای امروز اسلام میشه و ما ازش بیخبریم!

پس میبینید که بی معنیه و عملاً کسانی که جنگیدن و شهید شدن، با هر نیتی که داشتن به خاطر خاک ایران کشته شدن نه به خاطر اسلام، چون هیچ خطری اسلام رو تهدید نمیکرد[7]، بلکه فقط منافع استعمار در خطر بود که اون هم با به جون هم انداختن دو ملت مسلمان برطرف شد.

گذشته از این نکات، مهمترین نکته ای که میخوام بهش اشاره کنم اینه؛ بی وجدانی و بدمسلمانی ما. بیاین با خودمون روراست باشیم. وجدان خودتون رو بین خودتون و خدای خودتون قاضی کنین. آیا ما میتونیم اسم خودمون رو بذاریم مسلمان؟

· ما دروغ میگیم در حالی که دروغگویی در اسلام گناه کبیره’ست.

· ما غیبت میکنیم در حالی که میدونیم معادلش خوردن گوشت بدن برادر مرده ی ماست.

· ما وقتی از خونه بیرون میایم، چشمهامون خسته میشه از بس ناموس هموطنانمون رو دید میزنیم، حتی قسمتهایی رو که با حجاب سیاه پوشیده شده!

· ما به راحتی به دیگران تهمت میزنیم و یادمون میره که باید یه روزی در پیشگاه خدا بابت این تهمت ها جواب پس بدیم.

· ما کاهل نمازی یا ترک نماز میکنیم، …

· ما کلاهبرداری و دزدی میکنیم، …

· ما هزاران هزار گناه بزرگ و کوچک میکنیم ولی باز هم اسم خودمون رو میذاریم مسلمان[8].

در کنار این گناهان، بی مبالاتی و بی وجدانی رو هم به لیست اضافه کنین؛

· ما روز عاشورا دیگ های بزرگی رو بار میذاریم و بین همسایه ها و فامیلمون که قطعاً سیر و سیراب هستن، پخش میکنیم ولی دریغ از یه دونه برنج که به مستحقین و یتیم ها بدیم.

· ما نیمه ی شعبان کنار خیابون شربت پخش میکنیم با لیوان یه بار مصرف. آدم های این شهر ماشین های مدل بالاشون رو میزنن کنار، ترافیک میکنن تا یه لیوان شربت بخورن! و بعد از تموم شدن شربت، چند تا بچه ی خیابونی با ظاهری کثیف میان همون لیوان های یه بار مصرف رو که در کمال بی فرهنگی روی زمین ریخته شدن، جمع کنن تا برای بازیافت بفروشن و نون شبشون رو تهیه کنن.

· در حالی که این کشور از بی آبی و بی برقی کاملاً در مضیقه است، ریسه ها و چراغونی های زیادی توی شهر به چشم میخوره و من نمیدونم مسئولین این موقع کجا هستن که بگن برق نداریم!

· ما چندین و چند بار هزینه های میلیونی میکنیم تا به مکه بریم، در حالی که میشه به یه بار سفر عمره قانع شد ولی با همون پول دختر و پسری رو به خونه ی بخت فرستاد.

مواردی که در بالا ذکر شدن، ربط مستقیمی به موضوع لاگ ندارن ولی ناآگاهی ما رو نسبت به مسائل مذهبی و اجتماعی، و عدم توانایی مارو در تشخیص اولویت ها نشون میدن.

حالا من همین ناآگاهی و بی مبالاتی رو به مسائل میهنی و ملّی هم بسط میدم و ازتون میخوام اعیاد و جشن های ملّی رو جلوی چشمتون بیارین[9] و اون رو با اعیاد مذهبی مقایسه کنین، البته نه از نظر تعداد بلکه از لحاظ دلیل و و ماهیت، چون از لحاظ تعداد قطعاً برگ برنده دست اعیاد میهنیه! حالا ببینین کدوم براتون اولویت داره؛ این که فقط توی عزاداری ها و جشن های مذهبی باشین، یا این که هم در مناسبت های ایرانی و هم در مناسبت های مذهبی شاد بودن و لذت بردن از زندگی رو به جسم و روحتون هدیه بدین.

من(الهام) در مورد خودم صادقانه باید بگم که با اعیاد ملّی کشورم خیلی مأنوس و خوشحال تر هستم تا با اعیاد مذهبی. چرا که اعیاد مذهبی فقط به غذا خوردن و نهایتاً دو انگشتی دست زدن ختم میشن ولی در اعیاد میهنی میتونم به بهانه ها و به شکل های مختلف شاد باشم و از زندگیم لذت ببرم. دوستانی که منو (الهام) از نزدیک میشناسن، میدونن که آدم مذهبی متعصبی نیستم ولی شدیداً به وطنم عشق میورزم[10].

معتقدم اسلام به جای خود، هویت ایرانیم هم به جای خود. هیچ کدوم رو فدای دیگری نمیکنم و از شما هم میخوام بیشتر در این مورد فکر کنید[11].

از صبح که ذهنم درگیر این ماجراست، دارم سعی میکنم متن منسجم و بامحتوایی رو در این مورد بنویسم، ولی موضع گیری های نامهربانانه ی بعضی از دوستان و بعضی از غیر دوستان بهم این اجازه رو نداد که همه ی حرفهامو بنویسم و البته اون جور که دلم میخواست و باید میشد هم نشد. ولی تقریباً موارد مهم رو عنوان کردم و صادقانه در مورد نگرانیهام گفتم. از دوستانی که مغرضانه در برابر من عکس العمل نشون دادن، میخوام منو با همین اعتقادات و با همین باورها بپذیرم، چون من هم اون ها رو همون طور که بودن و هستن، پذیرفتم و برای اعتقادتشون احترام قائلم. اگه با هم اختلاف نظر داریم، میتونیم در موردش صحبت کنیم و به یه نتیجه ی واحد برسیم. این وبلاگ جای خوبیه برای انعکاس نظر و عقیده ی شما.

جرأت نقد شدن و مواجهه با کاستی های اعتقادتون رو داشته باشین و به دیگران هم این فرصت رو بدین. به همدیگه توهین نکنین و نظرتون رو صادقانه بنویسین. بنا بر روال همیشه، من هیچ کامنتی رو پاک نمیکنم مگر این توهین ناموسی شده باشه. پس خوشحال میشم بحثی رو که توی فریادم شروع کردیم، اینجا ادامه بدیم، شاید یکی از ما تلنگری به روحش وارد بشه و اعتقاداتش رو تصحیح کنه.

به امید روزی که هممون به راه راست هدایت شده باشیم و طبق رضای الهی زندگی کنیم.

الهام، ک.ز.، مرداد 1389

[1] از همگی پوزش میخوام، منظورم توهین به شخص خاصی نیست، بلکه منظورم از گفتن این کلمات معنی واقعی اونهاست چرا که درد امروز جامعه ی ما هستن.

[2] در مقابل اونها ما قرار داریم که نه ملی هستیم نه مذهبی!!

به مارماهی مانی، نه این تمام نه آن منافقی چه کنی، مار باش یا ماهی

[3] تعجب نکنین. سالهای قبل چندین بار توی اخبار خوندم که بسیجی های افراطی جشن هایی مثل شب یلدا ، بادبادک بازی بچه ها، و چند تا چیز پیش پا افتاده تر از اینو به هم زدن، حتی توی دانشگاه ها. کاش لینک اون اخبارو نگه میداشتم تا الآن اینجا بذارم، ولی فکر نمیکردم یه روزی لازم بشه!!

[4] که البته خیلی از اونها آمیخته به خرافات و بدعت شدن و نه تنها ثوابی ندارن و صواب نیستن، بلکه گناه هم دارن.

[5] تعجب نکنین، مونه ی بارزش؛ رشد و پیشرفتی که دانشمندان مسلمان ایرانی در دوران طلایی قبل از حکومت عباسیان داشتن.

[6] در آینده حتماً مطلبی رو که در مورد جنگ و شهدا در دست تهیه دارم، اینجا میذارم تا بخونین.

[7] آتیش میگیرم بابت خونهایی که در سالهای جنگ به زمین ریخته شد و این روزها هموطنان من با رفتن به عراق و به بهانه ی زیارت کربلا و ریختن پول در کیسه و توبره ی عراقیها پایمالش میکنن… یادشون رفته همین عراقیها بودن که هر روز صدها تن از بهترین جوانهای این مملکت رو به بدترین وضع اسیر و شهید میکردن…

[8] اگه همفکری کنین، قطعاً لیست کاملتری تهیه خواهیم کرد!

[9] چون من خودم به تازگی تحقیق در مورد مراسم و اعیاد وطنی رو شروع کردم، نمیتونم لیست دقیق و کاملی در مورد مراسم ایران باستان بدم ولی لینک های زیر رو ارائه میدم و پیشنهاد میکنم که خودتون هم مستقلاً در این زمینه تحقیق کنین:

http://www.mehriran.ir/pages/jashn.htm

http://www.aariaboom.com/content/blogsection/6/37/

http://www.anobanini.ir/index/fa/cat_1/index.php

[10] با این که هرچی میکشم از ایرانی بودن میکشم!!

[11] دقت کنید که چیزی رو پیشنهاد نمیکنم، بلکه یه سری موارد رو جلوی روی شما ردیف کردم و ازتون میخوام با مراجعه به عقل، وجدان و ایمانتون تصمیم روشن و قاطعی در مورد این قضیه برای خودتون و کشورتون بگیرین و اجازه ندین محدودیت هایی مثل عادت و ناآگاهی شما رو به گمراهی بکشونه.

نوشته های همسو

• 16, ژوئن, 2010 -- عیدماه / جشن مردگان
• 4, می, 2010 -- جشن بهار بُد، روز پیام آوری زرتشت‎
• 27, آوریل, 2010 -- گاهَنبار
• 20, مارس, 2010 -- سال نو خجسته
• 24, می, 2010 -- سالروز آزادي خرمشهر

ارسال نظر سریع | مشاهده‌ 11 نظر دیگر

شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌ با توجه‌ به‌ هدف‌ قراردادن‌ هويت‌ فرهنگي‌ و تاريخي‌ ملت‌ ايران‌ از سوي‌ ايادي‌ استكبار جهاني‌ به‌ خصوص‌ برخي‌ از كشورهاي‌ همسايه‌ و تلاش‌ آنان‌ براي‌ تحريف‌ نام‌ تاريخي‌خليج‌ فارس، به‌ پيشنهاد شوراي‌ فرهنگ‌ عمومي‌ روز اخراج‌ پرتغالي‌ها از تنگه‌ هرمز را به‌ عنوان‌ روز ملي‌ خليج‌ فارس‌ نامگذاري‌ كرد.

نوشته های همسو

• 5, آگوست, 2010 -- الهام : جشن های ملّی و مذهبی
• 16, ژوئن, 2010 -- عیدماه / جشن مردگان
• 24, می, 2010 -- سالروز آزادي خرمشهر
• 5, می, 2010 -- اصلاح نام خلیج فارس در ترجمه گوگل
• 4, می, 2010 -- جشن بهار بُد، روز پیام آوری زرتشت‎

ارسال نظر سریع | مشاهده‌ 1 نظر دیگر

آبان

در مناطق مرکزی ایران در این روز جشنی به نام «جشن چهلم نوروز» یا «جشن چلمو» برگزار می شود.

این جشن در شیراز در کنار حوض ماهی سعدیه برپا می شود و کرمانی ها در این روز به زیارت «شاه خیراله» می روند.

پختن آش شیر نیز جز مراسم این جشن است.

منبع : آریا بوم : چلمو

نوشته های همسو

• 5, آگوست, 2010 -- الهام : جشن های ملّی و مذهبی
• 16, ژوئن, 2010 -- عیدماه / جشن مردگان
• 8, آوریل, 2010 -- فروردین روز (فروردینگان)
• 2, آوریل, 2010 -- سیزده به در
• 23, آگوست, 2010 -- روز پزشک خجسته باد

ارسال نظر سریع | مشاهده‌ 13 نظر دیگر

بد ندیدم که پیش از اینکه من اولین جشن گاهنباری  را در گوکلا اعلام کنم کمی درباره “گاهنبار” تحقیق کنم و نوشته ای به عنوان معرفی  گاهنبار منتشر کنم

گاهَـنبارها، جشن هایی در ارتباط با پیشه ی اصلی ایرانیان باستان یعنی کشاورزی و دامداری هستند.

در آثار كهن ایرانی از شش جشن سالیانه نام برده شده است كه با نام «جشن‌های گاهنباری» شناخته می‌شوند. نام و هنگام برگزاری این جشن‌ها در آثار گوناگون با تفاوت‌های فراوانی ثبت شده است كه خود از نشانه‌های دیرینگی بسیار آن می‌باشد.

پیشینه

پیشینه پیدایش گاهَـنبار را از روزگار پیشدادیان می دادند. نخستین بنیانگزار گاهَـنبار، جمشید – شاه پیشدادی – دانسته شده است. گاهَـنبارها با پیشه دیرینه زندگی ایرانیان گره خورده است. گاهَـنبارها با کشاورزی و دامداری و زندگی کشاورزی پیوند بنیادین دارند . گاهَـنبار در آغاز جشن کشاورزی بوده است‌. هر کدام از گاهَـنبارها‌، برابر با زمانی است که دگرگونی های بنیادین برای کشاورزان رخ می‌دهد و این دگرگونی ها با خود جشن و شادی می آورد‌.

این جشن‌ها (با مبدأ آغاز تابستان) به ترتیب چنین هستند:

Maidh-yo-shema ميديوشـِم

در اوستایی: «مَـئیذیوشِـمَـه» به معنای میانه تابستان

زمان برداشت محصول غلات

از 8 تا 12 تیر در گاهشمار رسمی کشور

( از 11 تا 15 تیر ماه ) در گاهشماری ایرانی

————————–

Paiti-shahem پَـتيَـه‌شَـهيم

در اوستایی:  (پَئیتیش‌هَهیَـه) به معنای پایان تابستان

زمان برداشت محصول میوه جات

( از 21 تا 25 شهریور )در گاهشمار رسمی کشور

( از 26 تا 30 شهریور )  در گاهشماری ایرانی

————————–

Aya-threm اَياثرِم

در اوستایی: (اَیاثرِمَـه) به معنای آغاز سرما (منظور میانه پاییز)

کاشت محصولات زمستانی

( از 21 تا 25 مهر) در گاهشمار رسمی کشور

(26 تا 30 مهر ) در گاهشماری ایرانی

————————–

Maidh-ya-rem ميديارِم

در اوستایی:  (مئیذیائیریه) به معنای میانه سال (منظور پایان پاییز، بر مبنای سالی با مبدأ آغاز تابستان)

زمان استراحت کامل

( از 11 تا 15 دی ماه)  در گاهشمار رسمی کشور

(16 تا 20 دی ماه) در گاهشماری ایرانی

————————–

Hamas-path-maedem   هَـمَـسپَـت‌مَـدَم

در اوستایی: (هَـمَـسپَـت‌مَـئیدَیَـه) به معنای برابری شب و روز یا برابری سرما و گرما (منظور پایان زمستان و هنگام اعتدال بهاری)

آماده شدن برای باز زنده شدن طبیعت

( از 25 تا 29 اسفند )در گاهشمار رسمی کشور

( از روز اهنود تا وهیشتوایش یعنی پنج روز پایان سال) در گاهشماری ایرانی

————————–

Maidh-yo-zarem ميديوزَرِم

در اوستایی : (مَـئیذیوئی‌زَرِمَـیَـه)  به معنای میانه فصل سبز (منظور میانه بهار)

وقتی که سبزیجات تازه به وفور یافت می‌شود.

(از 10 تا 14 اردیبهشت) در گاهشمار سمی کشور

( از 11 تا 15 اردیبهشت ) در گاهشماری ایرانی

————————–

واژه  گاهَـنبار کوتاه شده ی «گاهان بار» است و به مانک گاه ها و زمان های به ثمر رسیدن و به بار آمدن. این جشن ها در شش هنگام یا شش چَهره و در هر چَهره به مدت پنج روز در سال برگزار می شوند.

جشن هر گاهَـنباری پنج روز به طول می‌انجامید که روز پنجم از سایر روزها با اهمیت تر بوده و جشن اصلی به شمار می‌رفته، در حالی که در چهار روز نخست، مقدمات و تشریفات انجام می‌شده‌است.

گاهَـنبار از با شکوه و مهم‌ترین جشن‌های مردمی زرتشتیان است که هدف برجسته آن، باردادن یعنی بخشش و داد و دهش و ایجاد همبستگی و همازوری و پی بردن زرتشتیان از وضع یکدیگر در جامعه است.

زرتشتیان در این جشن‌ها به ستایش اهورامزدا و سپاسگزاری از او برای داده ها و آفریده‌های نیک اش می‌پردازند. موبد آفرینگان گاهَـنبار می‌خواند و بر توانگر و ناتوان، دارا و ندار بایسته است كه در این آیین شرکت كنند.

خویشکاری هر زرتشتی این است که بخشی از درآمد خود را به داد و دهش و یاری به بینوایان كند. بنا بر این باور بسیاری از نیكوكاران زرتشتی پیش از درگذشت همه یا بخشی از دارایی خود را از به مانند زمین و باغ و آب و خانه و … وقف مراسم گاهَـنبار و داد و دهش و یاری به دیگران می كنند. شش چهره گاهَـنبار، گاه دادودهش است.

“به گمان این نگارنده (رضا مرادی غیاث آبادی)، جشن‌های گاهَـنْـباری (پاره‌های سال/ موسم‌های سالیانه)، ادامه و بازمانده‌ای از نوعی تقویم كهن در ایران‌باستان است كه طول سال خورشیدی را نه به دوازده ماه خورشیدی، بلكه به چهار فصل و چهار نیم‌فصل تقسیم می‌كرده‌اند و هر یك از این بازه‌های زمانی، نام و جشنی ویژه به همراه داشته است.

سال گاهنباری از هنگام انقلاب تابستانی یا نخستین روز تابستان (بلندترین روز سال) آغاز می‌شده و پس از هفت پارة زمانی، یعنی سه پایان فصل و چهار میانة فصل، به آغاز سال بعدی می‌رسیده است (پایان بهار یا آغاز تابستان مانند دیگر فصل‌ها، دارای جشن گاهنباری نبوده و تنها به عنوان جشن آغاز سال نو بشمار می‌رفته است).

بعدها و در زمان تحریف‌های عصر ساسانی، كوشش می‌شود تا ضمن الحاق جشن‌های گاهنباری به تقویم مزدیسنا، آنرا با باورهای دینیِ ساختگیِ خود تطبیق دهند؛ برای آنها دلایلی مذهبی می‌تراشند و خلقت آسمان، آب، زمین، گیاه، جانوران و مردم را به این گاه‌ها منسوب می‌دارند و دخل و تصرف فراوانی در فاصلة حقیقی موسم‌های گاهنباری (كه با تقویم طبیعی كاملاً برابر هستند) می‌كنند.

*دستبردهای عصر ساسانی در نظام گاهشماری گاهنباری موجب شده است كه فاصلة گاهنبارها در متون كهن به گونه‌های بسیار مختلفی ثبت شوند و كمتر تطبیقی با یكدیگر داشته باشند. در حالی‌كه نظام موسم‌های گاهنباری بسیار ساده و دقیق است و امروزه همچنان بیشتر روستانشینان و كشاورزان سرزمین‌های ایرانی از آن بهره‌برداری می‌كنند. در بین كشاورزان، سنجش زمان به گونة شمارش روزهای فصل (مثلاً بیستم بهار، چهلم بهار، نیمة بهار و یا بیست روز به تابستان مانده) بسیار رایج‌تر از سنجش زمان بر اساس شمارة روز و ماه است.

بیرونی در «آثارالباقیه» (فصل دوازدهم) از میانة فصل‌ها در خوارزم با نام «اجغـار» یاد می‌كند و اینكه تودة مردم برای آن اهمیتی فراوان قائل هستند. همو این آیین را بازمانده از زمان‌های كهنی می‌داند كه بسیاری از جزئیات تقویمی آن فراموش شده و تنها نام و مراسم موسوم به «اجغار» باقی مانده است.

یكی دیگر از دلایل نگارنده (رضا مرادی غیاث آبادی)، نام‌های گاهنبارها و معانی آنها است كه از زمان صحیح آنها در آغاز و میانة فصل‌ها حكایت می‌كند.

با توجه به شمار ششگانه نام‌های گاهنبارهایی كه در آغاز آمد، دو كمبود برای نام گاهنبار پایان بهار و نیمه زمستان دیده می‌شود. پایان بهار، مصادف با آغاز سال و جشن‌های سال نو در این نظام گاهشماری بوده و همانند دیگر فصل‌ها دارای جشن ویژه پایان فصل نمی‌باشد. اما در مورد گاهنبار نیمه زمستان، همه منابع ساكت هستند و نشانه‌ای از نام آن به دست نیامده است. احتمال می‌دهم كه فراموشی نام گاهنبار میانه زمستان نیز، عملی عامدانه و ناشی از تصرف‌های موبدان عصر ساسانی و به قصد تطبیق تعداد گاهنبارها با شش مرحله آفرینش، صورت گرفته باشد.

اما علیرغم این فراموشی، مردمان نواحی گوناگون آیین‌های جشن میانه زمستان را زنده نگاه داشته‌اند: برگزاری جشنی در بزرگداشت «پیرشالیار/شهریار» در منطقه بسیار كهن و زیبای اورامانات كردستان (كه براستی گنجینه‌ای برای مطالعات فرهنگ‌شناسی باستانی بشمار می‌رود)، جشن «میرما» در نواحی كوهستانی طبرستان/ تپورستان (كه در چند سده اخیر مازندران نامیده می‌شود) و نواحی شمال‌غربی كوهستان‌های هندوكش (ولایت‌های تخار، بغلان و سمنگان)، نمونه‌هایی از آن هستند. همچنین نیمه زمستان، در برخی تقویم‌های محلی، مانند تقویم‌ «وهار كردی» كه در لرستان، بختیاری و كردستان نشانه‌های آن تا به امروز باقی مانده است، به عنوان آغاز سال نو دانسته می‌شود.

همچنین از آغاز تابستان و جشن سال نوی گاهنباری، نشانه‌هایی تا به امروز برجای مانده است: در فراهان و دیگر نواحی مركزی ایران، در این هنگام آیین‌هایی با نام «اول تووستونی» (تابستانی) همراه با گردهمایی و آب‌پاشی، در صحرا برگزار می‌شود. بیست و نهم خرداد ماه را مردمان سوادكوه «عیدماه» می‌نامند و با آتش‌افروزی بر بلندی‌ها، به شادی و بازی‌های گروهی می‌پردازند و گاه می‌كوشند تا جشن عروسی خود را در این هنگام برگزار كنند (هومند، نصراله، گاهشماری باستانی مردمان مازندران و گیلان، ص4). جشن فراموش‌شده «نیلوفر» در ششم تیرماه و مراسم «پُـرسه» زرتشتیان (گرامیداشت درگذشتگان) در نخستین روز تیرماه، از نمونه‌های دیگر آیین‌های كهن آغاز تابستان است.

نگارنده تاكنون چند تقویم آفتابیِ باستانی در ایران یافته است كه كاملاً بر مبنای نظام گاهشماری گاهنباری، یعنی بر مبنای محاسبه آغاز و میانه فصل‌ها، طراحی و ساخته شده‌اند. یكی از آنها عبارت است از تقویم آفتابی یا رصدخانه مجاور زیگورات چغازنبیل در نزدیكی شهر شوش.“

*در برخی جاها این نوشته ذکر شده است که  :

باورهای سنتی ایرانیان اهورامزدا هریک از نمادهای طبیعت را در یکی از این گاهَـنبارها آفریده است، به این ترتیب که نخست آسمان، سپس آب، زمین، گیاهان، جانوران و در پایان چهره ی ششم که پنج روز آخر سال است، انسان آفریده شد و با پیدایش انسان، تکامل در آفرینش به مرحله ی تازه ای رسید و از آن پس انسان اندیشمند با بهره گیری از شرایط مناسبی که از پیش برایش فراهم شده بود زندگی خود را روی زمین آغاز کرد.
در باورهای دین های دیگر نیز، به خصوص دین های سامی، کم و بیش به عدد شش در آفرینش جهان بر می خوریم که برگرفته از همین باورها و آیین های ایرانیست.

در تورات، در سِـفر پیدایش، باب اول آمده است که : «خداوند آفرینش را در شش روز انجام داد …»
همچنین این مفهوم در قرآن، سوره ی سجده، آیه ی سوم نیز با اندک تفاوتی به همین صورت بیان شده است.
در اوستا جشن های ششگانه به صورت «یائریَه» یعنی سالی و فصلی آمده است.
واژه ی گاهَـنبار در پهلوی نیز به صورت «گاسانبار» یا «گاهان بار» ثبت شده است.

آیین ها

در هنگام سپیده دم نخستین روز از چهره ی گاهَـنبار، مراسم «واج یشت گاهَـنبار» در محل آتش وَرَهرام ( آتشکده ی اصلی هر شهر که سمبل روشنایی در آن نگهداری می شود) برگزار می شود در این مراسم موبدان هوشت (موبد اجرا کننده ی مراسم دینی در هر محل و روستا)  و گروهی از مردم شرکت می کنند، یکی از موبدان که زَوت نام دارد بخش هایی از هفتاد و دو هات یسنا را می خواند و موبد دیگر که راسپی نامیده می شود وی را همراهی می کند. این مراسم «یَزشن خوانی» نام دارد و در اتاق کنار محل نگهداری آتش که «یَزشن گاه» نامیده می شود برگزار می گردد.
در هنگام یزشن خوانی و خواندن یسنا، شربت «پراهوم» تهیه می گردد که از کوبیدن و نرم کردن ساقه های گیاه هوم (1) با آب در هاون مخصوص برنجی به دست می آید.

آفرینگان گاهنبار

آفرینگان گاهنبار به خشنودی اهورامزدا، برزبان می آورم و می خوانم بهترین نیایش ها را. برزبان می آورم ازجان، با باوری نیك كه مزدا پرست زرتشتی و دشمن همه بدی ها و پیرو آیین اهورایی می باشم. نیایش و آفرین می خوانم همه گاه ها و هنگام های روز و ماه و جشنهای سال (گهنبار) را كه ردان وسروران هستند و با خشنودی ستایش می كنم، و این نیایش را به هنگام بامدادان می سرایم . نیایش می كنم و آفرین می خوانم بر همه گهنبارهای سال، هنگام هر جشنی كه باشد ، به نام بر زبان می آورم و آیین های ویژه می گذارم. نیایش و آفرین خوانی می كنم برای گهنبار، میدیوزرم، میدیوشم، پیته شهیم، ایاسرم، میدیارم، همسپتمدم؛ كه همه ردان و سروران هستند. داد و دهش هایتان را ای مزدیسنان در جشن های ششگانه سال پیشکش کنید. از برای گهنبارها «میزد» (خوان های گسترده گهنبار) را از برای این ردان و سروران بدهید. یك گوسفند سالم و تندرست و جوان. هرگاه توانایی نداشتید، نیاز كنید نوشابه مقدس هوم را و بنوشانید به داناترین و آگاه ترین و راستگوترین و آنانكه بهتر و شایسته تر فرمان دهد از میان مردمان، كه یار و همراه بینوایان و مددكار غریبان و دور از شهرها و آموزنده دین و در اشویی و راستی برگزیده ترین باشد. هرگاه توانایی نیاز آن نیز نبود، بدهید برای آنچنان كسان، باری از هیزم خشك و خوب سوز را. هرگاه آن هم نشد، به خانه آن ردگهنبار(روحانی زرتشتی كه اجرا كننده این مراسم است) ببرید یك پشته هیزم. بسرایید سرود بزرگی خداوند را و اهورامزدا را به نام بخوانید در یکتایی و بی همتایی پروردگار جهان ، اینچنین : بی گمان شهریاری زیبنده و سزاوار آن كس است كه بهتر شهریاری كند، و اوست اهورا مزدا كه با بهترین راستی برابراست و بندگی و عبادت خود را به پیشگاه وی تقدیم می كنیم و باشد كه این چنین «میزد»ی پذیرا شده و ردگهنبار را خشنود و شادمان كند، و این است گهنبار …(نام گهنبار).
در پایان مراسم پراهوم را در ظرف های کوچکی می ریزند و به شرکت کنندگان می دهند تا بیاشامند.
در پایان مراسم واج یشت گاهَـنبار، نخستین روز هر چهره ی گاهَـنبار شروع می شود.

در بسیاری از روستاهای یزد که هنوز معماری سنتی و بومی، پایدار مانده است، زرتشتیان گاهَـنبار را در خانه ها برگزار می کنند.
اهل خانه از مدتی پیش از زمان گاهَـنبار، در تدارک آن می کوشند و لُرک و خوراکی هایی تهیه کرده، یک روز پیش از گاهَـنبار خانه را جارو و آب پاشی می کنند، گِل سفید در «پِسکَمِ مَس» و بیرون خانه می پاشند، نان و خوراکی های سنتی را آماده می کنند و سفره ی گاهَـنبار را در پسکم مس می گسترانند و آن چه که برای سفره ی مراسم مذهبی لازم است بر آن می گذارند.

خشکباری که برای لرک گاهَـنبار فراهم می شود با لرک جشن خوانی و سده پوشی اندکی تفاوت دارد.
لرک گاهَـنبار مخلوطی از خرما، سنجد، کشمش، بادام، گردو، برگه ی هلو و انجیر خشک است که آن ها را در دستمال بزرگی به نام چادر شب می ریزند و آن را کنار سفره، در پسکم مس پهن می کنند و روی آن را یک عدد سیب یا انار قرمز با چند شاخه ی گیاه «موُرد» می گذارند.
مردم هر روستا با موبد و دهموبد به تدریج در خانه ای که گاهَـنبار در آن برگزار می شود حاضر می شوند، موبد و دهموبد در پسکم مس و به کنار سفره ی گاهَـنبار می روند و شرکت کنندگان در پسکم های دیگر، اتاق ها و حیاط خانه می نشینند.
دهموبد با صدای بلند نام درگذشتگانی را اعلام می کند که گاهَـنبار به یاد و از دهش آن ها برگزار می شود، سپس با درخواست وی شرکت کنندگان برای نو کردن کُشتی، همه به پا می خیزند، هماهنگ با موبد رو به سوی روشنایی می کنند و هم  آوا با وی اوستای کشتی می خوانند.
پس حاضران، کشتی را از کمر باز می کنند و در هنگام نیایش آن را دوباره بر کمر می بندند و در پایان نیایش می نشینند.
با اعلام دهموبد ، یکی از بانوان که در تدارک خوراکی سنتی است در آغاز گاهَـنبار، سیر و سداب را نیز تهیه می کند.
آن را در تاس یا کاسه ی مسی یا روزین می ریزد و به پِسکَمِ مَس می آورد، موبد اوستای آفرینگان گاهَـنبار را می خواند، در این هنگام دهموبد میوه های داخل سینی را به وسیله ی کارد به اندازه های مناسب می بُرد، اوستا خوانی موبد و همکاری حاضران و دهموبد ادامه می یابد.
در پایان مراسم دهموبد مقداری لُرک را به هر نفر می دهد و سپس سینی میوه را که «درون» یا «درین» نام دارد جلوی همه می برد تا هر کس پاره ای میوه برای خوردن بردارد.

در برخی گاهَـنبارها همراه با لرک، یک یا چند قرص نان هم به شرکت کنندگان می دهند، این نان که کوچک تر از نان معمولی است «لووگ» نام دارد.
در بعضی گاهَـنبارها نیز خوراکی های مخصوصی مانند آش و آبگوشت تهیه می شود.
در کرمان دو نوع نان دیگر نیز برای سفره ی گاهَـنبار تهیه می کنند که یکی از آن ها «کُلو» نام دارد. نان دیگر که دور تا دور آن را با خمیر به شکل پرتوهای خورشید در می آورند، نان خورشیدی یا «خورشیدو» می نامند. هفت عدد از این نان را نیز در سفره ی گاهَـنبار می گذارند.

در بعضی از گاهَـنبارهای کرمان پس از این که مراسم به پایان رسید، لُرک و میوه بین شرکت کنندگان تقسیم می شود سپس با غذایی که در گاهَـنبار تهیه شده است از میهمانان پذیرایی می شود و به هر نفر یک عدد «کُلو»  که در میان آن مقداری «دونو» و «سداو» گذاشته اند می دهند.

گهنبارها در اوستا

از چهار آفرینگان در خرده اوستا‌، یکی به نام آفرینگان گهنبار نامگذاری شده است‌. این آفرینگان که به همراه اوستاهای دیگر در جشن های شش گانه‌ سال خوانده می‌‌شود‌، بخشی است از هادخت نسک و درباره شکوه و جایگاه و بزرگی این شش جشن سخن می‌‌گوید‌. در بندهای 7 – 12 آفرینگان گهنبار‌، ماه و روز برگزاری جشن‌های گهنبار و نیز روزهای دوری آنها از یکدیگر روشن شده است‌.
گهنبارها در نوشته های پهلوی
در همه کتاب‌های پهلوی بارها از گهنبارها یاد شده است و به جای آوردن آیین های دینی در این جشن ها دارای پاداش بزرگ یاد شده و نرفتن به گهنبار و برگزار نکردن آنها گناهی بزرگ دانسته شده است . در آغاز فصل 25 بندهش که از تقویم مزدیسنا یاد شده آمده است :«‌آفرینش جهان از من (اهورامزدا ) در 365 روز ، که از شش گهنبار سال باشد ، انجام گرفت». در روایات داراب هرمزدیار بنای این جشن‌ها را به جمشید نسبت داده اند‌. در بندهش آمده است: «اگر کسی در سال یکبار به گاهان بار برود بر کارهای نیکی که کرده است افزوده خواهد شد.»

پانوشت :

1. «هوم» درختچه‌ایست همیشه سرسبز که در باورهای ایرانی به عنوان سرور و رد گیاهان شناخته می‌شده و از افشره آن نوشیدنی‌ای فراهم می‌ساختند. «هوم» را در ناحیه‌های مختلف با نام‌های گوناگونی می شناسند : «ریش بز»، «اُرمَک»، «کُشْک» (در دشت جوین خراسان)، «اَلْتَه»، «مادِرَخ» (در بدخشان افغانستان)، «خوم» (در ناحیه پَنجکَت تاجیکستان) و «شَرَپَّـه» (در بالا آب زرافشان و یغناب).
اهمیت و جایگاه هوم به چند ویژگی آن بستگی داشته است : هوم تنها در کوهستان‌ها و به ویژه در صخره‌های سنگی و بر فراز آن ها و بطور خودرو می‌روید و می‌دانیم که کوه خود واسطه ی میان جهان خاکی و جهان مینوی یا سرای مردمان و سرای ایزدان و اهورامزدا است، به ویژه که برگ‌ها و ساقه‌های هوم همواره سر به آسمان کشیده هستند؛ «هوم» حتی در دل برف سرسبز باقی می‌ماند و در اوایل پاییز میوه‌های سرخ کوچک می‌دهد و هنگامی که برخی شاخه‌ها یا برگ‌های آن خشک می‌شود به رنگ زرین زیبایی نمودار می‌شود که اشاره به «هوم زرین» از همان گرفته شده است؛ «هوم» علیرغم سرسبزی و آبدار بودن، به راحتی در شعله‌های آتش می‌سوزد و موجب بر انگیختگی و بر افروختگی شعله‌های آتش می‌شود؛ «هوم» از خانواده ی «اِفِدرا»(Ephedra) و دارنده ی ماده «اِفِدرین» و در نتیجه، افشره ی آن به عنوان یک گیاه دارویی خاصیت تسکینی و آرامش‌بخشی دارد؛ در باورهای عامه افشره ی هوم را موجب افزایش توان فرزند‌آوری در زنان نازا و همچنین موجب فزایندگی هوش و روان می‌دانند. کارکردهای هوم بیشتر از آن است که در این جا به همه ی آن اشاره شود.

«هوم» بجز نام گیاه، نام ایزد نگاهبان این گیاه نیز به حساب می‌آید. در شاهنامه از مردی به نام «هوم» نیز سخن رفته است که در کوهستان زندگی می‌کند و در گرفتن افراسیاب به کیخسرو یاری می‌رساند؛ این نام نیز بی‌گمان اشاره به گیاه هوم است که در طول زمان دچار تغییرات شده است.

به این نکته نیز می‌توان اشاره کرد که «زنگ آتشکده» و «ناقوس کلیسا» هر دو از هاون و دسته هاونی که «هوم» را در آن می‌کوبیده‌اند و بعدها به شکل آیینی در نیایش‌ها در آمده بوده است، اقتباس شده است. (اوستای کهن – رضا مرادی غیاث آبادی)

فایل صوتی زیبا  گاهنبار با فرمت “rm” (آر ام)  و با حجم 149 کیلوبایت  Dari_Ganahabar_RZ.rm

منابع:

آریابوم  : گاهَـنبار و  گاهشماری گاهنباری

ویکی پدیا

اِشیهن

تارنگار خبری زرتشتیان ایران امرداد

نوشته های همسو

• 4, می, 2010 -- جشن بهار بُد، روز پیام آوری زرتشت‎
• 21, آوریل, 2010 -- بهمن روز
• 5, آگوست, 2010 -- الهام : جشن های ملّی و مذهبی
• 16, ژوئن, 2010 -- عیدماه / جشن مردگان
• 30, آوریل, 2010 -- میدیوزَرِم

ارسال نظر سریع | مشاهده‌ 7 نظر دیگر

بهاءالدین محمد بن‏ حسین عاملی معروف به شیخ بهائی دانشمند نامدار قرن دهم و یازدهم هجری است که در دانش‌های فلسفه، منطق، هیئت و ریاضیات تبحر داشت.

در حدود ۹۵ کتاب و رساله از او در سیاست، حدیث، ریاضی، اخلاق، نجوم، عرفان، فقه، مهندسی و هنر و فیزیک بر جای مانده است.

به پاس خدمات وی به علم ستاره‌شناسی، یونسکو سال ۲۰۰۹ را به نام او سال «نجوم و شیخ بهایی» نامگذاری کرد.

شخصیت علمی و ادبی و اخلاق و پارسای او باعث شد تا از ۴۳ سالگی شیخ‌الاسلام اصفهان شود و در پی انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان (در ۱۰۰۶ قمری)، از ۵۳ سالگی تا آخر عمر (۷۵ سالگی) منصب شیخ‌الاسلامی پایتخت صفوی را در دربار مقتدرترین شاه صفوی، عباس اول برعهده داشته باشد.

اطلاعات علمی و مذهبی:

اساتید:

عزالدین حسین عاملی (پدرش)

ملا عبدالله یزدی

مولانا عبدالله شوشتری

مولانا افضل قاینی

حکیم عمادالدین محمود

شاگردان

ملاصدرای شیرازی

ملا محمد تقی مجلسی

محقق سبزواری

نظام‌الدین محمد قرشی

ملا محسن فیض کاشانی

ملا خلیل قزوینی

ملا صالح مازندارانی

سید میرزا حسینی طباطبایی نائینی

تالیفات

مفتاح الفلاح، کشکول ، حبل المتین، حدائق الصالحین ،  مثنوی نان و حلوا، عروة الوثقی ، تشریح الافلاک، جامع عباسی ، مشرق الشمسین و اکسیر السعادتین ،خلاصة الحساب، حدیقه هلالیه ، بحر الحساب، الزبده فی الاصول ،صمدیه، اثنا عشریه، سر المستتر

نوشته های همسو

• 16, ژوئن, 2010 -- عیدماه / جشن مردگان
• 22, می, 2010 -- روز بزرگداشت ملاصدرا
• 18, می, 2010 -- بزرگداشت عمر خیام
• 15, می, 2010 -- بزرگداشت فردوسي
• 21, آوریل, 2010 -- عشق سعدی نه حدیثی است که پنهان ماند

ارسال نظر سریع | مشاهده‌ 3 نظر دیگر

اردیبهشت

اَردی بهشت از واژه­ی اوستایی «اَشه وَهیشته» و پهلوی «ارت وهیشت» به مانک بهترین راستی و نام یکی از امشاسپندان (جاودانان مقدس) گرفته شده است.

ایرانیان در این روز لباس سپید که نماد پاکی است بر تن می­کنند و با سرهای پوشیده با کلاه یا روسری ِسپید ، به آدُریان (آتشکده­ی اصلی هر شهر) می­روند و نیایش اهورامزدا را به جا می­آورند.

اردی بهشت همچنین نگاهبان آتش است؛ چراکه آتش بهترین جلوه­گاه راستی و پاکی به شمار می­رفته است چنانکه همه­ی امشاسپندان دارای دو روی مینوی و زمینی هستند، این امشاسپند در جهان مینوی نماینده­ی پاکی و راستی و نظم و قانون اهورایی و در زمین نگاهبانی آتش بر عهده­ی او گذاشته شده است.

در بخشی از اوستا می­بینیم که اهریمن با ظهور زرتشت می­گریزد با فریادی این چنین که : زرتشت مرا بسوزانید با اشه وهیشته، و از زمین براند مرا (1) که چون اهریمن نماینده­ی بی­نظمی و آشوب و دروغ و ناپاکی است، با آتش راستی و پاکی و داد و قانون گریزان می­گردد.
برای همین است که «خلف تبریزی» در «برهان قاطع» می­گوید : «این واژه به معنای آتش است».

اما ابوریحان بیرونی معنی نزدیک­تری به اصل را آورده است :
«… و معنای این نام آن است : راستی بهتر است. برخی گفته­اند که منتهای خیر است و اردیبهشت ایزد یا ملک آتش و نور است و این دو با او مناسبت دارد و خداوند او را به این کار موکل کرده که نیز علل و امراض را به یاری ادویه و اغذیه ازاله کند و صدق را از کذب ظاهر کند و محق را از مبطل به سوگندهایی که گفته­اند در اوستا مبین است تمیز دهد.»

باز خلف تبریزی آورده است که : «در این روز نیک است به معبد و آتشکده رفتن و از پادشاهان حاجت خود خواستن وبه جنگ و کارزار شدن، و معنی ترکیبی این لغت مانند بهشت باشد (این معنی درست نیست و مفهوم و واژه را در آغاز آورده است)، چه ارد به معنی شبیه و مانند آمده است و چوناین ماه وسط فصل بهار است و نباتات در غایت نشو و نما و گل­ها و ریاحین تمام شکفته و هوا در نهایت اعتدال، بنابراین اردیبهشت خوانند.»

وبه همین روی است که کوشیار گیلی در «زیج جامع» از آن با نام «گلستان جشن» یاد کرده است.

مطالبی را که بیرونی راجع به اعمال اردیبهست ایزد راجع به درمان و درمان­گری وتمیز میان راستی و دروغ و حق و باطل بدان اشاره کرده، در بخش یشت­ها در اردیبهشت یشت آمده است

منبع : آریابوم

نوشته های همسو

• 21, آوریل, 2010 -- بهمن روز
• 23, آگوست, 2010 -- روز پزشک خجسته باد
• 5, آگوست, 2010 -- الهام : جشن های ملّی و مذهبی
• 16, ژوئن, 2010 -- عیدماه / جشن مردگان
• 24, می, 2010 -- سالروز آزادي خرمشهر

ارسال نظر سریع

*زمان:۲ ارديبهشت

از دیگر آیینهای ایرانیان ، رفتن مردم به کوه و دشت به منظور گردآوری گلها و گیاهان دارویی و تهیة روغنهای نباتی ـ درمانی و فراهم آوردن گیاهان معطر برای تهیة بخور بود

نگاهبانی و گرامیداشت طبیعت و زیست‌بوم‌های بشری و جامعه‌ای آرام، آزاد و شاد، در گذر هزاران سال همواره برای ایرانیان وظیفه‌ای بزرگ و مقدس دانسته می‌شده است. بسیاری از باورها، آیین‌ها و جشن‌های ایرانی از پدیده‌های طبیعت برخاسته و از آن الهام گرفته شده است.

در «اوستا» کتاب مقدس و کهن همه ایرانیان با هر گرایش دینی، بیشتراز هر چیز دیگری به ستایش پدیده‌های طبیعت، همچون آسمان، زمین، خورشید، ماه، آب، باد، ابرها، جویباران، دریاها، گیاهان و جانوران پرداخته شده و گرامی داشته شده‌اند.

در اوستا با رویکردی جهانی و بدور از هرگونه برتری‌طلبی، همگی زنان و مردان جهان «در هر سرزمینی که زاده شده باشند» ستوده شده‌اند. مردان و زنانی که «برای پیروزی راستی، کوشیده‌اند و خواهند کوشید» و نیز «آنان که گیاهان بارور را در پردیس‌های زیبا بنشاندند». در سرودهای این کتاب، ایزدی بزرگ به نام میترا ستوده شده است که پاسبان مهر و پیمان است و مردمان را «خانمانی پر از آشتی، پر از آرامی و پر از شادی می‌بخشد».

اما از سوی دیگر در اوستا، رنج دیرین مردمان ایرانی نیز بازگو شده است. رنجیدگی از کسانی که همواره زیستگاه‌های شاد و آرام آنانرا به تباهی می‌کشیده‌اند؛ رنج همیشگی از آنانی که «خشم را بزرگ می‌دارند و مردمان را آزار می‌رسانند. آنان که ستم می‌کنند و خوشبختی مردمان را باز می‌ستانند». همچنین در این سرودها، این نیایش و آرزوی همیشگی ایرانیان فرا آمده است که «ما را از آسیب ستمگران رهایی ده، منش جنگ‌ خواهان را از ما دور ساز».

باورهای ایرانیان به زندگانی صلح‌آمیز و آشتی‌جویانه و احترام به پدیده‌های طبیعت، در سراسر آثار ادبی و هنری و معماری آنان به چشم می‌خورد و شیوه برگزاری جشن‌های آنان نیز از همین باور دیرین سرچشمه می‌گیرد. تقریباً همگی جشن‌های ایرانی برگرفته از رویدادهای کیهانی و طبیعی بوده و دستورهای خاص قومیتی و دینی نیست. آیین‌های ایرانی با شرکت همه مردمان و با شادی و سرور دسته‌جمعی برگزار می‌شده. در آیین‌های ایرانی نه تنها اثری از خشونت و بدرفتاری با طبیعت و گیاهان و جانوران دیده نشده، بلکه حتی با آدابی همراه است که به انگیزه پاکیزگی و پاسداری از محیط زیست و همزیستی جوامع بشری برگزار می‌شود.
منبع: ghiasabadi.com

*امروز اولین روز از اردیبهشت ماه (در گاه شمار(تقویم) هجری شمسی) و در واقع دوم اردیبهشت در گاه شمار(تقویم) ایرانی است (نیارمند تحقیق بیشتر)

بدین معنا که در ماه های ایران باستان ما 12 ماه 30 روزه و پنج روز اضافه “پنجه” و یک روز اضافه در سالهای کبیسه داشتیم که در گاه شمار(تقویم) کنونی (هجری شمسی) ما 6 ماه 31 روزه و 1 ماه (اسفند) 29 روزه و هر چهار سال یک بار 30 روزه داریم.

پس اگر توجه کنید امروز در واقع روز “بهمن” (دوم) از ماه اردیبهشت است که برابر است با بهمن روز

نوشته های همسو

• 4, می, 2010 -- جشن بهار بُد، روز پیام آوری زرتشت‎
• 27, آوریل, 2010 -- گاهَنبار
• 8, آوریل, 2010 -- فروردین روز (فروردینگان)
• 14, ژوئن, 2010 -- زیارت ستی پیر و پیرسبز
• 30, آوریل, 2010 -- میدیوزَرِم

ارسال نظر سریع

می دانيم در آيين مزديسنی وقتی نام ماه و روز با هم موافق می افتد آن روز را جشن می گيرند روز نوزدهم فروردين ماه که فروردين روز نام دارد از جمله آنست و آنرا جشن فروردينگان يا فروردگان می گويند يعنی هنگام جشن فروردين روز از فروردين ماه . اين جشن نيز همانطور که از اسمش پيداست به فره وهر درگذشتگان پاک تعلق دارد و بياد روان آنان می باشد.

منابع:

آریابوم (جشن فروردینگان)

سپندارمزد (جشن فروردینگان)

نوشته های همسو

• 14, ژوئن, 2010 -- زیارت ستی پیر و پیرسبز
• 4, می, 2010 -- جشن بهار بُد، روز پیام آوری زرتشت‎
• 30, آوریل, 2010 -- میدیوزَرِم
• 21, آوریل, 2010 -- بهمن روز
• 9, آوریل, 2010 -- نیایش شاه ورهرام

ارسال نظر سریع | مشاهده‌ 9 نظر دیگر

خوب امروز 13 فروردین و یا به گفتاری دیگر :
امروز تیر روز از فروردین ماه برابر با 13 فروردین در گاهشماری ایرانی است.

این روز در فرهنگ ما ایرانیها روز طبیعت و یا همان سیزده به در نامیده می شود که برخی بر نحس بودن این روز دارند و عقیده دارند که با بیرون رفتن از خانه و با رفتن به دامان طبیعت نحسی سال پیش رو را از منزل و خانواده خود دور کنند .

ابتدا کمی درباره تاریخچه و نظرات درباره عدد 13 بخونیم تا ببینیم اینکه می گویند این روز نحس است از کجا آمده و چرا نحس  است؟

کتاب «آثار الباقیه» جدولی برای سعد و نحس بودن روزها دارد که در آن جدول در مقابل روز سیزدهم نوروز کلمه ی «سعد» به معنی نیک و فرخنده آورده شده است.
اما پس از حمله ی تازیان به ایران از این رو که اعراب هفت روز در هر ماه را نحس می دانستند و سیزدهمین روز از هرماه نیز جز این روزها بوده، روز سیزدهم فروردین را هم به اشتباه نحس خواندند.
برای مثال دو بیتی ای از «ابونصر فراهی» هست که نحوست روزهای هر ماه را بیان می کند :

هفت روزی نحس  باشد در مهی        زان  حذر  کن   تا   نیابی  هیچ رنج
سه و  پنج و سیزده با  شانزده       بیست ویک وبیست وچهار وبیست وپنج

از سویی دیگر پس از نفوذ فرهنگ سامی نوبت به رخنه ی فرهنگ اروپایی در زمان حکومت صفویان رسید که در این فرهنگ نیز عدد 13 را نحس می دانستند، و هنوز هم با پیشرفت های علمی و فن آوری پیشرفته اروپا، این خرافات عمیقا در دل بسیاری از اروپاییان وجود دارد که در مقایسه با خرافات شرقی، شمارگان آن ها کم نیست و مثال های بسیار دیگری مانند «داشتن روزی بد با دیدن گربه ی سیاه رنگ»، «احتمال رویدادی شوم پس از رد شدن از زیر نردبام» یا «شوم بودن گذاشتن کلید خانه روی میز آشپزخانه»، «خوش شانسی آوردن نعل اسب» و بسیاری موارد خرافی دیگر که خوشبختانه تا کنون وارد فرهنگ ما نشده اند و برای ما خنده آور هستند.

حالا روز 13 رو از نظر فرهنگ خودمون (ایرانیان) ببینیم و ببینیم که پیشینیان و نیاکان ما چه نظری درباره این روز دارند :

هیچ یک از روزهای سال «نحس» و «بدیومن» یا «شوم» شمرده نشده، بلکه چنانچه می دانیم هر یک از روزهای هفته و ماه نام هایی زیبا و در ارتباط با یکی از مظاهر طبیعت یا ایزدان و امشاسپندان داشته و دارند،(نگاه کنید به نام روزهای ماه) و روز سیزدهم هر ماه خورشیدی در گاهشماری ایرانی نیز «تیر روز» نام دارد که از آن ِستاره ی تیشتر، ستاره ی باران آور می باشد و نیاکان فرهیخته ی ما از روی خجستگی، این روز را برای نخستین جشن تیرگان سال، انتخاب کرده اند.
اما تنها چیزی که در فرهنگ ایرانی می توانیم درباره ی عدد سیزده پیدا کنیم، «بد قلق» بودن عدد 13 به خاطر خاصیت بخش ناپذیری آن است.(این خود نشانه ای از دانش بالای ایرانیان از ریاضی و به کارگیری آن در زندگی روزمره است.)

اما وقتی درباره ی نیکویی و فرخندگی این روز بیشتر دقت می کنیم منابع معقول و مستند با سوابق تاریخی زیادی را می یابیم.

فروردین ماه نیز که هنگام جشن و سرور و شادمانی و زمان فرود آمدن فروهرها است. و تیر روز از این ماه نخستین تیر روز از سال می باشد در میان ایرانیان باستان بسیار گرامی بوده و پس از دوازده روز جشن که یادآور دوازده ماه سال است، روز سیزدهم را پایان رسمی روزهای جشن نوروز می دانستند و با رفتن به کنار جویبارها و باغ و صحرا و شادی کردن در واقع جشن نوروز را با شادی به پایان می رساندند و به قول امروزی ها «حسن ختامی بود بر بزرگ ترین جشن سال».

در کتاب « المحاسن و الاضداد » گفته شده :
«… در صحن کاخ سلطنتی دوازده ستون از خشت خام برپا می کردند که در هریک از آنها یکی از حبوبات دوازده گانه را می کاشتند و کـُشتی که از پشم گوسفند بافته می شود، شش قسمت است که هر قسمت دوازده رشته می شود که بطور مجموع هفتاد و دو نخ می شود، می بستند.» عدد شش اشاره است به شش گاههنبار و عدد دوازده به یاد دوازده ماه است و هفتادودو هم به هفتادودو فصل یسنا اشاره است.

تاریخچه ی سیزده به در

«… جمشید، شاه پیشدادی، روز سیزده نوروز را در صحرای سبز و خرم خیمه و خرگاه بر پا می کند و بارعام می دهد و چندین سال متوالی این کار را انجام می دهد که در نتیجه این مراسم در ایران زمین به صورت سنت و آیین درمی آید و ایرانیان از آن پس سیزده بدر را بیرون از خانه در کنار چشمه سارها و دامن طبیعت برگزار می کنند …»
اما برای بررسی دیرینگی جشن سیزده بدر از روی منابع مکتوب، تمامی منابع مربوط به دوران قاجار می باشند و گزارش به برگزاری سیزده به در در فروردین یا صفر داده اند، از همین رو برخی پژوهشگران پنداشته اند که این جشن بیش از یکی دو سده دیرینگی ندارد اما با دقت بیشتر در می یابیم که شواهدی برای دیرینگی این جشن وجود دارد.

شیوه های برگزاری مراسم

برگزاری این مراسم (سیزده به در) به شیوه های مختلف است

بخشی از آیین های سیزده بدر را هم باورهایی تشکیل می دهند که به نوعی با تقدیر و سر نوشت در پیوند است.
برای نمونه فال گوش ایستادن، فال گیری (به ویژه فال کوزه)، گره زدن سبزی و گشودن آن، بخت گشایی (که درسمرقند و بخارا رایج است)
و نمونه های پرشمار دیگر …

شادی و خنده در این روز به معنی فرو ریختن اندیشه های تیره و پلیدی، رو بوسی نماد آشتی و به منزله تزکیه، خوردن غذا در دشت نشانه فدیه گوسفند بریان، به آب افکندن سبزه های تازه رسته، نشانه دادن هدیه به ایزد آب و گروه زدن سبزه برای باز شدن بخت و تمثیلی برای پیوند زن و مرد برای تسلسل نسلها، رسم مسابقه ها به ویژه اسب دوانی یادآور کشمکش ایزد باران و دیو خشکسالی است.

سبزه گره زدن:
افسانه آفرینش در ایران باستان و مساله نخستین بشر و نخستین شاه و دانستن روایاتی درباره کیومرث حائز اهمیت زیادی است. در اوستا چندین بار از کیومرث سخن به میان آمده و او را اولین پادشاه و نیز نخستین بشر نامیده است. گفته های حمزه اصفهانی در کتاب سنی ملوک الارض و انبیاء و گفته های مسعودی در کتاب مروج الذهب جلد دوم و بیرونی در کتاب آثارالباقیه بر پایه همان آگاهی است که در منابع پهلوی وجود دارد، مشیه و مشیانه که پسر و دختر دوقلوی کیومرث بودند روز سیزده فروردین برای اولین بار در جهان ازدواج کردند.
در آن زمان چون عقد و نکاحی شناخته شده نبود آن دو به وسیله گره زدن دو شاخه پایه ازدواج خود را بنا نهادند. این مراسم را به ویژه دختران و پسران دم بخت انجام می دادند و امروز هم دختران و پسران برای بستن پیمان زناشویی نیت می کنند و علف گره می زنند. این رسم از زمان کیانیان متروک شد ولی در زمان هخامنشیان دوباره شروع شده و تا امروز باقی مانده است.

اما صبر کنید من علاقه ای ندارم که نوشته گهربار و زیبایی رو که دارم میخونم (همه اش رو) اینجا کپی کنم  پس پیوند آن نوشته زیبا و مفید رو بهتون میدم و ازتون خواهش میکنم که اگر خدایی نکرده مثل من دانسته هاتون در باره این جشن خجسته کم هست بیشتر با اصل این جشن و این روز آشنا بشیم
نوشته ای در پایگاه پژوهشی  آریابوم  هست که پیشنهاد میکنم بخونید .
سیزده به در

پی نوشت: تمام نقل قول های بالا از همین نوشته سیزده ه در نقل شده است

نوشته زیر را هم بخوانید: این نوشتار برگرفته از نشست های پرسش و پاسخی است با رضا مرادی غیاث آبادی در بنیاد جمشید، که توسط خانم ویدا حسامیان پیاده و تنظیم شده است.

نوشتار جشن زنانه ی سیزده بدر – رضامرادی غیاث آبادی.

برای دیدن تصاویر در اندازه واقعی روی تصویر کلیک کنید.

نوشته های همسو

• 16, ژوئن, 2010 -- عیدماه / جشن مردگان
• 29, آوریل, 2010 -- آبان روز / چلمو
• 27, آوریل, 2010 -- گاهَنبار
• 21, آوریل, 2010 -- بهمن روز
• 8, آوریل, 2010 -- فروردین روز (فروردینگان)

ارسال نظر سریع | مشاهده‌ 3 نظر دیگر